CBD może pomóc przełamać lekooporność w leczeniu białaczki

Warto jednak podkreślić, że są to wyniki badań przedklinicznych przeprowadzonych na liniach komórkowych. Nie oznacza to, że CBD stanowi skuteczną terapię u pacjentów z białaczką. Skuteczność i bezpieczeństwo takiego podejścia muszą zostać potwierdzone w badaniach klinicznych.​​

Przewlekła białaczka szpikowa i problem lekooporności

Przewlekła białaczka szpikowa (CML) to nowotwór krwi wywoływany przez onkogen fuzyjny BCR-ABL1. Wprowadzenie inhibitorów kinazy tyrozynowej (TKI), takich jak mesylan imatynibu, znacząco poprawiło rokowania pacjentów i przekształciło CML w chorobę w dużej mierze kontrolowalną.

Mimo to oporność na imatynib pozostaje istotnym problemem klinicznym. W praktyce medycznej w przypadku jej wystąpienia stosuje się inhibitory II i III generacji, jednak nie u wszystkich pacjentów udaje się uzyskać trwałą odpowiedź terapeutyczną. Dlatego poszukiwanie nowych strategii wspomagających leczenie CML nadal trwa.​

Jak CBD wpływa na wrażliwość komórek białaczkowych na leczenie?

Naukowcy z Bułgarskiej Akademii Nauk oraz Uniwersytetu Sofijskiego im. św. Klemensa Ochrydzkiego przeanalizowali profile mikroRNA obecne w egzosomach dwóch linii komórkowych: K-562S (wrażliwej na imatynib) oraz K-562R (opornej na imatynib).

Komórki poddano działaniu:

• samego CBD,
• samego imatynibu,
• połączenia CBD i imatynibu (terapia skojarzona).

Następnie oceniono zmiany w ekspresji miRNA w egzosomach. Dodatkowo zastosowano analizę wzbogacenia ontologii genów oraz klastrowanie semantyczne w celu identyfikacji szlaków biologicznych modyfikowanych przez badane substancje.​

Różnice między komórkami wrażliwymi a opornymi na imatynib

W komórkach wrażliwych na imatynib CBD wywoływało profil miRNA powiązany z hamowaniem proliferacji nowotworowej oraz aktywacją apoptozy (programowanej śmierci komórkowej). Wyniki te są spójne z wcześniejszymi obserwacjami wskazującymi na antyproliferacyjne i proapoptotyczne właściwości kannabidiolu w modelach nowotworowych.​

W komórkach opornych na leczenie reakcja była bardziej złożona. Zaobserwowano zmiany zarówno w onkogennych miRNA, jak i w regulatorach metabolizmu komórkowego. Może to sugerować, że w komórkach wykazujących lekooporność dochodzi do bardziej skomplikowanej interakcji pomiędzy szlakami odpowiedzialnymi za przeżycie i śmierć komórki.​

Sam imatynib w komórkach wrażliwych uruchamiał oczekiwane kaskady sygnałowe prowadzące do zahamowania wzrostu nowotworu. W komórkach opornych obserwowano natomiast osłabienie klasycznych sygnałów supresji nowotworowej.​

Połączenie CBD i imatynibu a mechanizmy oporności

Najciekawsze wyniki dotyczyły terapii skojarzonej. W komórkach wrażliwych połączenie CBD i imatynibu prowadziło do nasilenia procesów apoptotycznych oraz aktywacji szlaków związanych z różnicowaniem komórek.​

W przypadku komórek opornych efekty były mniej jednoznaczne. Odnotowano częściowe przywrócenie aktywności szlaków związanych z apoptozą, jednak nie wszystkie mechanizmy supresji nowotworowej zostały odbudowane. Sugeruje to, że CBD może modulować mechanizmy lekooporności, ale jego działanie w komórkach opornych wymaga dalszych badań.​​

Rola mikroRNA i białka HMGB1

Istotnym elementem analizy były mikroRNA powiązane z białkiem HMGB1, które uczestniczy w odpowiedzi na stres komórkowy, procesach zapalnych oraz progresji nowotworów. HMGB1 jest również łączone z rozwojem oporności na leczenie przeciwnowotworowe.​

Wśród miRNA związanych z HMGB1 zaobserwowano:

• supresję miR-615-5p, miR-4435, let-7g-3p oraz członków rodziny miR-548,
• zwiększoną ekspresję miR-3191-3p i miR-33a-5p.

Autorzy sugerują, że zmiany te mogą sprzyjać przywróceniu aktywności szlaków apoptotycznych w komórkach białaczkowych, potencjalnie wpływając na mechanizmy oporności na inhibitory kinazy tyrozynowej.​

MikroRNA jako potencjalne biomarkery lekooporności

Badacze wskazują, że krążące miRNA (zwłaszcza te powiązane z HMGB1) mogą w przyszłości stanowić biomarkery oporności na imatynib i inne inhibitory kinazy tyrozynowej w CML.​

Teoretycznie celowanie w wybrane miRNA w ramach terapii skojarzonej mogłoby stanowić strategię wspomagającą przywracanie prawidłowej regulacji apoptozy. Na obecnym etapie są to jednak hipotezy wymagające dalszej weryfikacji.​

Badania przedkliniczne. Co to oznacza dla pacjentów?

Opisywane wyniki pochodzą wyłącznie z badań laboratoryjnych przeprowadzonych na liniach komórkowych. Nie przeprowadzono badań na modelach zwierzęcych ani badań klinicznych z udziałem pacjentów.​

Choć badanie wpisuje się w rosnącą liczbę doniesień sugerujących, że CBD może oddziaływać na mechanizmy molekularne związane z terapią przeciwnowotworową, obecnie nie ma podstaw do traktowania kannabidiolu jako metody leczenia białaczki.​

Dalsze badania, najpierw przedkliniczne na modelach zwierzęcych, a następnie kliniczne będą konieczne, aby ocenić realny potencjał takiego podejścia. Pełny tekst badania można znaleźć tutaj.

Przeczytaj na Soft Secrets także o:

Epigenetyczny klucz do kannabinoidów w konopiach

Kwas kannabigerorcynowy (CBGOA) jako potencjalny neuroprotektor w udarze mózgu 

Grzyb z liści konopi. Przeciwutleniacze i ślad kannabinoidów