Botrytis, czyli szara pleśń na konopiach

Botrytis może wystąpić w uprawach outdoor, w szklarniach oraz w indoorze pod sztucznym oświetleniem. Największe ryzyko przypada na późniejsze fazy kwitnienia, gdy topy są duże i zwarte, a wilgoć łatwo uwięźnie w ich wnętrzu. Jednak szara pleśń może pojawić się również na mniejszych kwiatach. Patogen potrzebuje jedynie sprzyjających warunków środowiskowych. Zagrożenie nie kończy się na zbiorze. Pleśń może pojawić się i dalej rozwijać także podczas suszenia.

Jak rozpoznać Botrytis na konopiach

Jednym z pierwszych sygnałów Botrytis jest często niepozorny, wysuszony lub wysychający liść wystający notabene ze zdrowo wyglądającego topa. Liście te mogą przybierać rdzawy lub brązowy odcień i często dają się bardzo łatwo wyciągnąć przy delikatnym pociągnięciu. Czasami wręcz kruszą się między palcami. Taki wysuszony liść może być jednym z najbardziej wiarygodnych ostrzeżeń, że wewnątrz topa dzieje się coś niedobrego.

Jeśli podejrzewasz pleśń, ostrożnie otwórz top i obejrzyj wnętrze, najlepiej aż do łodygi. Choć zewnętrzna część topa może nadal wyglądać niemal całkowicie zdrowo, w środku możesz znaleźć brązowawy lub szaro-brązowy nalot pleśni wraz z obumarłą tkanką roślinną. Infekcja często rozwija się od wewnętrznej części kwiatu i niekiedy zaczyna się tuż przy łodydze.

Botrytis ma też dość charakterystyczny zapach. Spleśniałe fragmenty kwiatu pachną wyraźnie inaczej niż zdrowe konopie, a doświadczeni growerzy często wykrywają problem samym węchem. Zapach jest bardzo intensywny, słodkawy. Regularnie kontrolując rośliny, nie polegaj więc tylko na wzroku. Użyj także zmysłu węchu.

Kiedy ryzyko szarej pleśni jest największe?

Botrytis najczęściej pojawia się w drugiej połowie fazy kwitnienia. Wtedy kwiaty są największe i najgęstsze, a podwyższony poziom wilgoci może utrzymywać się długo wewnątrz zwartych topów. W uprawie outdoor ryzyko znacząco rośnie podczas długich okresów mokrej pogody, powtarzających się opadów, porannej rosy lub mgły. Warunki są szczególnie problematyczne, gdy rośliny nie są w stanie wystarczająco szybko wyschnąć w ciągu dnia.

W indoorze growerzy sami tworzą i kontrolują warunki środowiskowe. Największym problemem bywa zwykle wysoka względna wilgotność powietrza połączona z niewystarczającą cyrkulacją powietrza przez baldachim. Zbyt gęsty baldachim i zbyt ciasno upakowane topy dodatkowo zwiększają ryzyko.

W ostatnich tygodniach kwitnienia jednym z najlepszych narzędzi zapobiegających pleśni jest wysokiej jakości osuszacz powietrza o odpowiedniej wydajności. Jeśli względna wilgotność w pomieszczeniu uprawowym utrzymuje się stale na wysokim poziomie, jej obniżenie bez osuszacza może być niezwykle trudne, a w niektórych przypadkach praktycznie niemożliwe.

Co robić, gdy znajdziesz Botrytis 

Gdy tylko odkryjesz pleśń, musisz działać szybko. Ostrożnie usuń zainfekowaną część topa i wynieś ją poza rośliny. Obchodź się z zainfekowanym materiałem delikatnie, aby niepotrzebnie nie rozprzestrzeniać zarodników na inne części roślin.

Częstym błędem jest usuwanie tylko tej części kwiatu, gdzie pleśń jest wyraźnie widoczna. Infekcja mogła już jednak rozprzestrzenić się do otaczających tkanek, które jeszcze nie wykazują oczywistych objawów. Dlatego lepiej usunąć nieco większy fragment topa, niż ryzykować dalsze rozprzestrzenianie się infekcji.

Po znalezieniu jednego zainfekowanego miejsca dokładnie obejrzyj również resztę rośliny oraz pobliskie rośliny. Szczególną uwagę zwróć na największe i najbardziej zwarte topy. Jeśli infekcja jest rozleglejsza, a roślina zbliża się do końca cyklu, rozsądne może być rozważenie wczesnego zbioru, nawet jeśli roślina jest jeszcze tydzień lub dwa przed optymalną dojrzałością. W niesprzyjających warunkach oczekiwanie na idealną datę zbioru może skutkować utratą znacznie większej części plonu.

Niestety ryzyko rozprzestrzeniania się pleśni nie kończy się na zbiorze. Botrytis może pojawić się także w trakcie suszenia. Przed suszeniem konieczne jest więc usunięcie wszystkich części, gdzie pleśń jest widoczna lub gdzie podejrzewasz infekcję. Materiał budzący wątpliwości można oddzielić od kwiatów uznanych za zdrowe i ususzyć osobno. Pomaga to zapobiec sytuacji, w której potencjalny problem naraża resztę zbioru.

Prewencja to najskuteczniejsza ochrona 

W przypadku Botrytis prewencja jest szczególnie ważna, ponieważ gdy pleśń rozwinie się wewnątrz kwiatów, możliwości leczenia są bardzo ograniczone. Fungicyd zdolny do wiarygodnego wyeliminowania pleśni nie może być realnie stosowany w końcowych etapach kwitnienia bez ryzyka zanieczyszczenia zbioru jego substancją czynną. Kolejnym problemem jest to, że pleśń ukryta jest wewnątrz kwiatów, gdzie spraye oparte na bezpieczniejszych fungicydach kontaktowych trudno skutecznie dosięgnąć.

Podczas uprawy pod sztucznym oświetleniem ważne jest utrzymanie odpowiedniej względnej wilgotności i zapewnienie wystarczającego przepływu powietrza za pomocą wentylatorów. Baldachim nie powinien być niepotrzebnie gęsty, a poszczególne topy nie powinny być upakowane zbyt ciasno. W szklarni szczególnie istotna jest regularna wentylacja. Celem jest niedopuszczenie do utrzymywania się wysokiej wilgotności między roślinami i umożliwienie szybszego wysychania kwiatów. W indoorze, oprócz obniżania względnej wilgotności, pomocne mogą być także regularna dezynfekcja lub oczyszczanie powietrza.

W outdoorze prewencja powinna zacząć się od wyboru właściwej lokalizacji. Rośliny korzystają z obfitego nasłonecznienia i dobrego przepływu powietrza. Jeśli uprawiasz w pojemnikach, masz też zaletę możliwości przeniesienia roślin pod zadaszenie lub w suchsze miejsce podczas długich okresów deszczu lub porannej mgły. PrevGard, naturalny produkt kontaktowy na bazie olejku eterycznego z pomarańczy, może być stosowany jako zabieg prewencyjny. Altela to kolejny produkt odpowiedni zarówno do prewencji, jak i leczenia. Zawiera naturalne enzymy, poliketidy, nieżywe bakterie, ekstrakty roślinne oraz pewne pierwiastki śladowe, takie jak mangan i cynk, które wspierają naturalne mechanizmy obronne roślin przed chorobami.

Podczas uprawy outdoor odmian wrażliwych na fotoperiod, które osiągają duże rozmiary i dojrzewają dopiero we wrześniu lub październiku, warto wytrenować poszczególne gałęzie tak, by powietrze mogło swobodnie krążyć przez rośliny. Idealne są do tego podpory lub system trellis, które pozwalają odpowiednio prowadzić i rozstawiać gałęzie. Usunięcie części liści z dolnych partii roślin również może również pomóc poprawić przepływ powietrza.

Nie bagatelizuj znaczenia doboru odmiany

Genetyka odgrywa ważną rolę, zwłaszcza w outdoorze. Duże, zwarte i bardzo gęste topy mogą wyglądać pięknie, ale też łatwiej zatrzymują wilgoć, tworząc idealne warunki do rozwoju Botrytis.

Bardziej otwarte, przewiewne kwiaty mają pewną przewagę w zapobieganiu Botrytis. Szybciej wysychają po deszczu lub porannej rosie, co tworzy znacznie mniej sprzyjające warunki do rozwoju pleśni wewnątrz topów. Jeśli uprawiasz outdoor w rejonie, gdzie późne lato i wczesna jesień bywają chłodne i deszczowe, odporność odmiany na pleśń może być równie istotnym kryterium wyboru jak plon, smak czy struktura kwiatów.

Możesz też rozważyć uprawę odmian automatycznie kwitnących (autoflowering) lub szybko kwitnących (fast-flowering). Jeśli rośliny dojrzewają w suchszych miesiącach letnich, ryzyko pleśni jest generalnie nieco niższe. Jeśli autoflowery nie są twoją bajką, pomyśl o odmianie fast-flowering, która wcześniej zaczyna kwitnąć i również szybciej osiąga dojrzałość.

Szczególną uwagę zwróć na największe topy 

Botrytis jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ może długo ukrywać się wewnątrz kwiatu. Zanim pleśń stanie się wyraźnie widoczna na powierzchni, infekcja wewnątrz topa może być już znacznie bardziej rozległa. Dlatego regularnie kontroluj rośliny, zwłaszcza w okresach mokrej pogody lub gdy względna wilgotność w twoim środowisku uprawy jest podwyższona.

Zwracaj szczególną uwagę na największe i najbardziej zwarte topy. Szukaj brązowiejących lub wysychających liści. Jeśli podejrzewasz problem, powąchaj kwiat i ostrożnie otwórz top, aby obejrzeć jego wnętrze i łodygę. Nie ma potrzeby ciągłego rozrywania każdego topa. Kluczem jest nauczenie się rozpoznawania pierwszych sygnałów ostrzegawczych i gdy zauważysz coś podejrzanego, skontrolowanie danego miejsca, zanim problem zdąży się znacząco rozprzestrzenić.

Im wcześniej wykryjesz Botrytis, tym lepiej 

W przypadku szarej pleśni czas ma kluczowe znaczenie. Usuwaj podejrzane kwiaty tak szybko, jak tylko zauważysz pierwsze oznaki infekcji. Jednocześnie staraj się obniżać względną wilgotność i poprawiać przepływ powietrza wokół roślin. W outdoorze lub szklarni jest to naturalnie trudniejsze. W najlepszym razie możesz wpłynąć na kształt i strukturę rośliny. W szklarni regularnie wietrz, a w outdoorze wybieraj słoneczne, dobrze wentylowane miejsce i częściej kontroluj rośliny w okresach wysokiego ryzyka.

W indoorze trzymaj względną wilgotność pod kontrolą, najlepiej za pomocą osuszacza, i używaj wystarczająco wydajnego wentylatora, by utrzymać dobrą cyrkulację powietrza. Sprawdziłem, że szczególnie dobrze działa umieszczenie wentylatora blisko sufitu grow roomu i skierowanie ciepłego powietrza z sufitu z powrotem w dół, ku roślinom.

Mam nadzieję, że twoje topy pozostaną zdrowe aż do zbioru. 

Szczęśliwej uprawy!

Przeczytaj na Soft Secrets także o:

Konopie w ekstremalnym upale. Spadek THC i CBD oraz silny stres komórkowy

Naturalne a wymuszone kwitnienie konopi

Jak z CBD powstaje THC? Naukowcy wyjaśniają mechanizm krok po kroku